← Costaricaans diner en volksdansvoorstelling · terug naar de dinerpagina

De dansen

Punto guanacasteco en de volksdansen van Costa Rica: wat het podium leent

De nationale dans, zijn rokken en geschreeuwde verzen, en de oudere dansen van de Chorotega en de Boruca die schuilgaan achter een moderne volksvoorstelling.

Door San José Folk Dinner Guide · feiten laatst gecontroleerd

Reserveer je avond ↗

Kort antwoord

De dans die het vaakst op een Costa Ricaans volkspodium verschijnt, is de punto guanacasteco, een paardans uit Guanacaste die volgens Tico Travel sinds 1944 de nationale dans is. Hij is jonger dan veel bezoekers denken: zowel Tico Travel als Footprint Travel Guides situeert het ontstaan rond 1900. Oudere dansen, waaronder de zon- en maandansen van de Chorotega en het duivenspel van de Boruca, behoren tot inheemse gemeenschappen en worden vooral bij culturele evenementen opgevoerd. De boekingspagina voor het diner in San José noemt de dansen niet, dus deze gids beschrijft het repertoire waaruit de traditie put, niet de volgorde van een bepaalde avond.

De nationale dans in eenvoudige woorden

Koppels dansend op een podium in San José: vrouwen met vlechten en gerimpelde rokken, mannen met strohoeden en rode zakdoeken
Een tweede dans van hetzelfde Transitarte-festival, maart 2013. · Photo: Rodtico21, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

De punto guanacasteco is een hofmakingsdans voor koppels, gedanst op marimba en gitaar. Footprint Travel Guides beschrijft hem als een hak-en-teen-dans en de typische nationale dans. Tico Travel zegt dat hij sinds 1944 de nationale dans is, hoewel wie de exacte bewoording van het decreet wil, terechtkan bij de Procuraduría General de la República of het Ministerie van Cultuur.

Oude naam, jonge dans

Het woord guanacasteco verbindt de dans met Guanacaste, de noordwestelijke provincie die Wikipedia het belangrijkste centrum van Costa Ricaanse volksmuziek noemt. De dans zelf is jonger dan de reputatie van de regio doet vermoeden. Footprint Travel Guides zegt dat hij niet traditioneel is in folkloristische zin, maar rond 1900 werd gecomponeerd door Leandro Cabalceta Brau, en ook Tico Travel noemt ongeveer 1900. Een andere reissite beweert de jaren 1830, wat laat zien hoe los zulke data in de toeristische literatuur rondzweven. Wanneer data verschillen, is de zorgvuldige formulering dat hij volgens de best onderbouwde lezing uit ongeveer 1900 dateert.

De rokken en de sabanero

Het kostuum doet de helft van het werk. Tico Travel beschrijft de vrouwen die wijde, kleurrijke rokken laten zwaaien en de mannen in het wit met een strohoed en een rode halsdoek, gekleed als een Guanacaste-cowboy, of sabanero. De rokken zijn vol geknipt zodat ze zwaaien en uitwaaieren wanneer de danseres draait, en in een rij dansers is het effect een veld van draaiende kleur.

De bomba

Een kenmerkend detail is de bomba. Tico Travel zegt dat de muziek halverwege stopt en iemand "¡Bomba!" roept. Een danser draagt dan een kort rijmend vers voor, vaak een flirtende sneer naar een partner of een grap over het lokale leven, voordat de muziek weer begint. Bomba's zijn in het Spaans en leunen op woordspelingen, dus de vertaling van een gids is een echte hulp, en de boekingspagina vermeldt gidsen in het Engels, Spaans, Portugees en Frans. Als een voorstelling ze bevat, verwacht dan eerst gelach van de Spaanstaligen.

Oudere dansen achter het toneel

Onder de nationale dans liggen oudere tradities. Wikipedia noemt de Danza del Sol en Danza de la Luna als pre-Columbiaanse stijlen van de Chorotega, gecentreerd in Guanacaste, en de Danza de los Diablitos bij de Boruca. Tico Travel noemt de laatste het Juego de los Diablitos, opgevoerd door het Boruca-volk, met mannen in gesneden houten maskers en een stier die de Spaanse veroveraars voorstelt, en zegt dat de zon- en maandansen tegenwoordig vooral bij culturele evenementen worden uitgevoerd. In Nicoya, voegt Tico Travel toe, wordt de Yegüita gedanst op 11 en 12 december tijdens het festival van de Maagd van Guadalupe, op een trommel en een ocarina.

Wat wordt opgevoerd en wat niet

Footprint Travel Guides maakt een bot punt: de botijuela, de tamborito en de cambute zijn niet traditioneel en worden opgevoerd voor buitenstaanders. Dat is een nuttige herinnering dat een folkloristische dinershow een voorstelling voor bezoekers is, puttend uit echte muziek en kostuums zonder een dorpsfestival te zijn. Dat maakt de avond niet waardeloos. Het betekent dat je ervan moet genieten als een gepolijste presentatie, en moet uitkijken naar de oudere riten op de festivals en culturele evenementen waar ze nog steeds worden gehouden.

Hoe je kunt kijken

Let op de rokken en het voetenwerk, luister naar de houten klank van de marimba en wacht op de pauze die een bomba aankondigt. Als de artiesten het publiek uitnodigen om te dansen, vermeldt de boekingspagina dat niet, dus reken er niet op. Het begeleide bezoek dat de pagina vermeldt, kan context toevoegen, en de gids kan uitleggen wat de dansers doen in de taal die je hebt gekozen.

Veelgestelde vragen

Is de punto guanacasteco echt de nationale dans?

Tico Travel geeft 1944 als het jaar waarin het de nationale dans werd. Raadpleeg de Procuraduría General de la República of het Ministerie van Cultuur voor het decreet zelf.

Zal de show publieksdansen bevatten?

De boekingspagina vermeldt het niet. Beschouw het als een voorstelling die u bijwoont, en vraag op de boekingspagina of deelname voor u van belang is.

Zijn de dansen eeuwenoud?

De punto guanacasteco niet: volgens Footprint Travel Guides werd die rond 1900 gecomponeerd. De Chorotega- en Boruca-dansen zijn veel ouder.

Reserveer je avond ↗

Bronnen

  1. Tico Travel: Costa Rica traditional dances and folklore
  2. Footprint Travel Guides: music and dance in Costa Rica
  3. Wikipedia: Music of Costa Rica
  4. The booking page for the San José dinner and folk dance experience, on GetYourGuide
Reserveer je avondGratis annuleren · Nu reserveren, later betalen